Dobór łożyska wpływa na trwałość maszyny, opory ruchu, hałas i koszty serwisu. Inne wymagania ma szybko obracający się wał silnika, a inne sworzeń w maszynie budowlanej. Dlatego przed zakupem warto porównać łożysko toczne i ślizgowe nie tylko pod względem budowy, ale też warunków pracy.

Czym jest łożysko toczne?

Łożysko toczne przenosi obciążenia przez elementy toczne, np. kulki, wałeczki, igiełki albo baryłki. Znajdują się one między pierścieniem wewnętrznym i zewnętrznym. W czasie pracy elementy te obracają się, ograniczając tarcie pomiędzy częściami maszyny. Takie łożyska stosuje się wszędzie tam, gdzie liczy się mały opór ruchu, dokładne prowadzenie wału i praca przy wyższych prędkościach obrotowych. Występują m.in. w: silnikach, przekładniach, wentylatorach, pompach, rolkach transportowych i wielu urządzeniach produkcyjnych.

Czym jest łożysko ślizgowe?

Łożysko ślizgowe w przeciwieństwie do łożyska tocznego nie ma kulek ani wałeczków. Wał lub sworzeń przesuwa się w tym przypadku bezpośrednio po powierzchni tulei, panewki albo płytki ślizgowej. Ruch odbywa się zatem przez poślizg, a nie przez toczenie. W zależności od materiału łożysko ślizgowe może pracować ze smarem olejem, okresowym smarowaniem albo jako element samosmarujący. Do konstrukcji takich łożysk stosuje się m.in. brązy, aluminium lub stale, z warstwami ślizgowymi lub bez, materiały kompozytowe, PTFE i tworzywa techniczne. Dlatego takie rozwiązania dobrze sprawdzają się przy dużych obciążeniach, wolnych ruchach, drganiach, zabrudzeniach i ograniczonej przestrzeni montażowej.

Jakie są różnice między łożyskiem tocznym a ślizgowym?

Różnica nie sprowadza się tylko do konstrukcji. Oba typy łożysk mają inne mocne strony i inne ograniczenia:

• Tarcie – łożysko toczne zwykle generuje mniejsze opory przy ruchu obrotowym. Ślizgowe wymaga odpowiedniego materiału, smarowania lub warstwy samosmarnej.
• Prędkość pracy – toczne lepiej sprawdza się przy wysokich prędkościach. Ślizgowe często wybiera się przy ruchu wolnym, wahliwym lub przerywanym.
• Obciążenia – ślizgowe dobrze znosi duże naciski powierzchniowe i udary oraz naciski krawędziowe wynikające z braku współosiowości. Toczne wymaga dokładniejszego doboru do kierunku oraz wartości obciążenia.
• Wymiary – tuleja ślizgowa niejednokrotnie jest bardzo kompaktowa. To zaleta tam, gdzie brakuje miejsca na większy zespół łożyskowy.
• Hałas i drgania – łożyska ślizgowe często pracują ciszej i lepiej tłumią drgania.
• Serwis – łożysko toczne jest wygodne przy typowych aplikacjach obrotowych. Ślizgowe może być bezobsługowe, jeśli zastosowano właściwy materiał samosmarujący.

Kiedy wybrać łożysko toczne?

Łożysko toczne warto stosować w układach z ciągłym ruchem obrotowym, umiarkowanym lub wysokim zakresem prędkości oraz potrzebą precyzyjnego prowadzenia wału. Dobrym przykładem są silniki elektryczne, wentylatory, przekładnie, pompy, koła, rolki i wrzeciona. Rozwiązanie to będzie trafne, gdy maszyna pracuje w czystym i stabilnym otoczeniu, a montaż jest dokładny. Mianowicie łożyska toczne wrażliwe na zanieczyszczenia, uderzenia i błędy osiowania.

Kiedy lepsze będzie łożysko ślizgowe?

Model ślizgowy warto wybrać tam, gdzie łożysko nie pracuje pod bardzo dużym obciążeniem, wykonuje ruch wahliwy i nie obraca się z dużą prędkością. Tuleje ślizgowe często pojawiają się w maszynach budowlanych, rolniczych, dźwignicach, przegubach, zawieszeniach, siłownikach, zaworach i prowadnicach. Ich zaletami są: prosta budowa, mała wysokość zabudowy i odporność na pracę w trudnym środowisku. Właściwie dobrany materiał dobrze znosi wilgoć, kontakt z chemikaliami, podwyższoną temperaturę lub okresowy brak smarowania. W aplikacjach narażonych na pył, błoto i udary tuleja ślizgowa bywa trwalszym rozwiązaniem niż łożysko toczne.

Analiza warunków pracy decyduje, czy w danej aplikacji lepsze będzie łożysko toczne, czy ślizgowe. W podjęciu ostatecznej decyzji pomogą specjaliści z firmy oferującej liczne łożyska – INBEAR. Jako dystrybutor łożysk ślizgowych i tulei ślizgowych INBEAR oferuje rozwiązania z różnych materiałów, m.in. tuleje metalowe, kompozytowe, z tworzyw oraz PTFE. Umożliwia to dobór dopasowany do konkretnej aplikacji, zamiast wyboru elementu wyłącznie po wymiarze.